DR. Umut Altunç 13 soruda grip aşılarını anlattı

DR. Umut Altunç 13 soruda grip aşılarını anlattı
banner78

DR. Umut Altunç Grip Aşılarını sizler için anlattı.

Yapsak mı yapmasak mı?

(13 soruda 2019 Grip Aşıları)

1-Grip nedir ve dünya üzerinde hayatı nasıl etkilemektedir?

‘İnfluenza’ adı verilen virüsün yol açtığı ağır üst solunum yolu enfeksiyonuna ‘grip’ adı verilir.

Influenza virüsü dünya üzerinde en çok hastalığa neden olan hastalık etkenlerinden birisidir. Üç tipi (A,B ve C) olan İnfluenza virüslerinin en tehlikeli ve salgınlara neden olanı A tipidir.

Her yıl dünya nüfusunun %10-20’si (500-600 milyon kişi) gribe yakalanmaktadır. Bunların 3-5 milyonu gribi ağır olarak geçirmekte ve her yıl gribe bağlı sağlık sorunları nedeniyle 250-500 bin kişi hayatını kaybetmektedir.

2- Grip hastalığının belirti ve bulguları nelerdir?

Hastalık virüsü aldıktan 2-5 gün sonra ani bir şekilde 39 derecenin üzerinde yüksek ateşle başlar. Kuru öksürük, baş ağrısı, tüm vücutta yoğun kas ağrıları, boğaz ağrısı ve şiddetli halsizlik eşlik eden bulgulardır ve hastalık kişiyi en az 3-5 gün süreyle yatağa bağlar. Özellikle A tipi griplerde çocuklarda beslenme sorunları, düşmeyen ateş, ikinci günden sonra gelişebilen alt solunum yolu enfeksiyonları ve ciddi seyirli hastane yatışları sıktır.

3- Grİpten korunmanın bilinen en etkili yolu nedir?

Grip hastalığını önlemenin halen bilinen tek yolu aşılanmaktır.

Gribe yakalanmamak için aşının yanı sıra dikkat etmemiz gereken noktalar vardır. Düzenli beslenme ve vücut direncini yüksek tutmak en önemli koruyucu faktördür. Grip virüsü en çok el teması ile bulaşır. Solunum sisteminden bulaşma 2. sırayı alır.

El yıkama, yakın temastan kaçınma, okullar ve iş yerlerinde hijyenik koşulları artırma grip hastalığının görülme sıklığını azaltan diğer önlemler arasındadır. C vitamini ve diğer bağışıklık sistemini güçlendici ilaçların gribi önleme konusunda yeterli etki göstermediği buna ragmen grip hastalığının süresini ve eşlik eden tıbbi sorunların sıklığını azalttığı saptanmıştır.

Grip aşısı olmayarak grip hastalığını geçirip bağışıklık kazanılacağı düşüncesi doğru değildir. Virüs her yıl mutasyon geçirdiğinden böyle bir bağışıklık mümkün değildir. Sonuçları tehlikeli olabilir.

4- Grip aşısı nasıl hazırlanır, nasıl etki gösterir?

İnfluenza adlı grip virüsü her yıl mutasyon (genetik değişim) geçirdiğinden grip aşısının içeriği de her yıl değişmektedir. Dünyada kullanılan iki çeşit grip aşısı tipi vardır. Bunlardan birisi ölü aşı diğeri ise canlı aşıdır.

Canlı aşılar beraberinde getirdikleri riskler nedeniyle çok sık kullanılmamaktadırlar. Ülkemiz gibi pek çok ülkede bulunan grip aşıları ölü (TIV) tip grip aşılarıdır. Bu aşılar canlı virüs içermemektedirler. Öldürülmüş grip virüslerinin kabuğundaki bazı proteinleri içermektedirler.

Yapılan grip aşılarının içinde bir önceki yıl en fazla görülen influenza suşları (tipleri) bulunur. Aşılar Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan İlaç Dairesi (FDA) in önerileri ile her yıl ikisi A tipi ve en az birisi B tipi olmak üzere en az üç farklı İnfluenza virüsünden hazırlanır. Grip aşıları bağışıklık sistemini karşılaşacağı virüse karşı güçlendirir. Enfeksiyonun daha hafif ve kısa süreli geçirilmesini sağlar. Bu aşılar genellikle Uzak Doğu ve Asya ülkelerinde geliştirilmektedirler bu nedenle zaman zaman gelişmiş ülkelerle aşı sağlayıcıları arasında politik sorunlar yaşanmaktadır.

4- Grip aşısı bu yıl kimlere uygulanmalıdır?

Dünya Sağlık Örgütü 6 ayın üzerindeki tüm bireylerin yaş sınırı gözetmeksizin aşılanmasını önermektedir.

Aşının öncelikle yapılmasının önerildiği diğer kişi ve rahatsızlıklar ise şöyle sıralanıyor:

-Bağışıklık sisteminin zayıf olduğu kişiler (HIV, Kanser)

-Kronik hastalıklar (Böbrek hastalığı, Şeker hastalığı, Kalp hastalığı)

-Kronik Bronşit ve Alerjik astım hastaları

-Sağlık çalışanları

-Sağlık çalışanlarının yakınları

-6 ay-2 yaş arası çocuklar

-65 yaşın üzerindeki kişiler

Dünya Sağlık Örgütü ve alanında saygın bir kuruluş olan Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) nin 2019 yılı raporunda 6 ay üzerindeki tüm çocuklara grip aşısı yapılması önerilmektedir.

Geçtiğimiz yıl yoğun şekilde görülen A tipi (H3N2 ve H1N1 (domuz gribi)) vakalarının bir kısmı ağır; pek çoğu ise bronşit, zatürre gibi alt solunum yolu enfeksiyonları ile seyretmiştir. Özellikle A tipi gribinin istenmeyen etkilerinden korunabilmek ve ciddi bir salgını önleyebilmek için en etkili koruyucu önlem aşılanmak olacaktır.

banner97

5- Küçük bir bebeği grİpten korumanın en iyi yolu nedir?

Özellikle 6 ayın altındaki küçük bebekler bağışıklık sistemlerinin yeterince gelişmemiş olması nedeniyle grip ve benzeri solunum yolu hastalıklarına karşı savunmasızdırlar.

Bu tür üst solunum yolu hastalıklarının pek çoğu 2 yaşın altındaki çocuklarda alt solunum yollarını da etkileyip bronşiolit, bronşit veya pnomoni (zatürree) denilen tablolara neden olmaktadırlar. Gripten korunmanın en iyi yolu aşı yaptırmak olduğundan ve altı ayın altındaki küçük bebeklere grip aşısı yapılamadığından bu yaş grubu bebekleri korumak amacıyla ailelerin ve bebek bakıcılarının grip aşısı olmaları önerilir.

6- Grip aşısı hangi dozlarda ve kaç kez uygulanmalıdır?

Grip aşısı 9 yaşın altındaki çocuklara ilk kez yapılacağı zaman birer aya ara ile iki doz olarak uygulanmalıdır. Takip eden senelerde tek doz aşı uygulanması yeterli olmaktadır.


9 yaşından büyük çocuklara ve erişkinlere grip aşısı ilk kez uygulanacağı zaman da dahil olmak üzere tek doz olarak yapılmaktadır.

7- Grip aşısını yapmak için en ideal zaman ne olmalıdır?

Dünya Sağlık Örgütü Ekim sonundan önce grip aşılarının yapılmış olmasını önermektedir. Aşıların yapıldığı tarıhten ancak 2 hafta sonra koruyuculuğunun baslayadığı göz önune alınırsa aşılanmaya Ekim ayında baslamak en iyi zaman seçimi olacaktır.

8- Grip aşısı herkeste %100 koruyucu etki sağlar mı?

Grip aşısının etkinliği dolaşımdaki virüs tipleri ile uyuma, yaşa ve aşılanan kişinin sağlık durumuna göre değişmekle birlikte %70-90’dır. Bir önceki yıl görülen virüs tiplerinin içinde bulunduğumuz yıl görülmemesi halinde yapılan bu aşının koruyuculuğu azalacaktır. Bu nedenle grip aşısı olan bir kişinin gribe kesinlikle yakalanmayacağı düşüncesi doğru değildir. Buna rağmen grip aşıları sağlıklı erişkinlerin %90’ını hastalıktan korumaktadır. Yaşlılar ve altta yatan hastalığı olan kişilerde gribe karşı koruyuculuk oranı bir miktar azalmakla birlikte grip nedeniyle gelişebilecek sağlık sorunları ve ölümleri önlemekte etkindir. Yaşlılarda hastaneye yatışları %50-60, ölümleri %80 oranında azaltmaktadır. Grip aşısı, grip hastalığını andıran nezle ve soğuk algınlığı gibi hastalıklara karşı bağışıklık sağlamamaktadır.

9-Bu yılki grip aşılarının önceki yıllardakilerden farkı nedir?

Grip aşıları her yıl bir önceki dönem en sık hastalık nedeni olan grip türlerinin bir karışımı olarak hazırlanır. Grip mikrobu her yıl mutasyon ile şekil değiştirdiğinden böyle bir yol izlenmektedir.

Genellikle önceki yılın 3 farklı grip türünü içeren aşılardan farklı olarak bu yıl 4 değişik tür (inaktif) grip virüsünün karışımını içeren aşılar piyasaya sürülmüştür. Bu tür grip aşılarının bu yıl daha geniş kapsamlı bir koruyuculuk sağlamaları beklenmektedir.

Bu yıl ülkemizde mevcut olan Quadrivalan (4 grip aşısı türü içeren) grip aşısı için çocuklarda en alt yaş sınırı Amerika ve Avrupa’da 6 ay olarak belirlenmiştir.

Grip aşılarının ülkemizde bulunmayan burun spreyi şeklindeki formları tercih edilmemekte, sıklıkla iğne şeklinde olanların kullanılması önerilmektedir .

10- Grip aşısının yan etkileri nelerdir?

Grip aşısı tüm diğer aşılarda olduğu gibi içerdiği mikrobun neden olduğu hastalığa benzer yan etkiler oluşturur. Pek çok kişide grip benzeri hastalık görülür. Ateş, baş ağrısı, halsizlik, iştahsızlık, terleme, kas ağrıları ve aşının yapıldığı yerde kızarıklık-şişlik olası yan etkiler arasında sayılır. Yapılan araştırmalara göre grip aşısına bağlı görülen yan etkiler aşı yapılmadan grip geçiren kişilerin yaşadıklarına oranla yüzlerce kat daha azdır.

11- Grip aşısı hamilelere ve emziren annelere uygulanabilir mi?

Evet, emziren annelere ve ilk 3 ayından sonra hamile kadınlara da grip aşısı yapılabilir. Hamile ve süt veren annelerin kendilerini ve bebeklerini korumaları için aşılanmaları önerilir.

12- Grip aşısı kimlere yapılmaz?

Grip aşısı’nın yapılmadığı durumlar

Çok ağır yumurta alerjileri olan kişiler

Daha önce grip aşılarının alerjik reaksiyon yaptığı kişiler

Hamileliğinin ilk 3 ayındaki hanımlar

Ağır veya aktif hastalığı olan kişiler

13- Aşılandığım zaman daha fazla Grip oluyorum demek doğru mu?

Hayır ! Grip aşısı sadece Grip hastalığına neden olan Influenza virüsünün belirli tiplerine karşı etkilidir. Grip hastalığı genellikle yüksek ateş ve genel durum bozukluğu ile seyreden ağır bir solunum yolu hastalığıdır. Halk arasında ayakta ve genellikle ateşsiz atlatılan nezle, alerjik ve mikrobik üst solunum yolu hastalıkları grip hastalığı ile karıştırılmaktadır. Grip aşısının bu grup üst solunum yolu hastalıklarında koruyucu etkisi yoktu

Güncelleme Tarihi: 15 Ekim 2019, 10:51
banner81
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER